Ki diferans ki genyen ant yon kis ak yon timè?
Si w jwenn yon boul oswa yon bos yon kote sou kò w, ou ka mande tèt ou: Èske sa se yon kis? Èske se yon timè? Ki diferans lan? E kisa mwen ta dwe fè?
“Li byen komen pou w jwenn yon boul oswa yon bos sou kò w. Pifò ladan yo pa gen rapò ak kansè. Premye etap la, kèlkeswa sa k rive, se pa bay tèt ou twòp kè sote,” di Douglas Scott Micalizzi, MD, PhD. Doktè Micalizzi se yon onkològ epi direktè klinik nan Klinik Deteksyon ak Dyagnostik Prekòs Kansè nan Mass General Brigham Cancer Institute nan Waltham. “Pran yon ti tan pou poze tèt ou kesyon espesifik sou sa w jwenn nan. Sa ap ede w detèmine si w bezwen chèche swen medikal.”
Doktè Micalizzi rekòmande pou w chèche swen medikal san pèdi tan si w gen lòt sentòm espesifik toupre yon boul oswa yon bos. “Si zòn nan fè mal, li cho, li wouj oswa likid ap koule ladan l, sa ka yon siy enfeksyon. Rele doktè w. Men, si se sèlman yon boul oswa yon bos san lòt sentòm, ou ka siveye zòn nan pandan omwen kèk jou, oswa menm kèk semèn, pou wè si li chanje,” li eksplike.
Timè ak kis: ki diferans ki genyen?
“Moun souvan panse kis yo pa gen kansè, epi yo ka sipoze tout timè se kansè. Sepandan, yon timè ka pa gen kansè oswa li ka gen kansè. Menm bagay la vre pou yon kis,” Doktè Micalizzi di.
Yon kis se yon sak tankou yon balon ki plen ak likid, lè oswa yon lòt sibstans. kis ka rive lè yon bagay bouche yon glann oswa lòt drenaj kòporèl. Sa lakòz sibstans la akimile, epi kò a bati yon sak alantou sibstans la.
Kis ka parèt nenpòt kote sou kò ou. Malgre yo ka gen nenpòt gwosè oswa fòm, anpil ladan yo wonn, yo gen kwen lis, epi lè w manyen yo, ou santi yo ka woule anba dwèt ou.
“Majorite kis yo pa gen rapò ak kansè,” Doktè Micalizzi di. “Anjeneral, yon kis pa gen kansè. Men pafwa yo bezwen vide oswa retire paske yo ka lakòz sentòm.”
Kontrèman, timè yo se an jeneral amas tisi ki pi solid. Yo parèt lè selil yo grandi san kontwòl alòske yo pa ta dwe grandi oswa lè selil yo pa mouri lè yo ta dwe mouri.
Timè ka parèt nenpòt kote sou kò a oswa anndan l.
Kalite kis
Gen plizyè santèn kalite kis, ki ka gen anpil kòz diferan. Pa egzanp, yon sist ka fòme lè yon kanal lèt nan tete a bouche, yon folikil cheve domaje, oswa yon glann anba po a bouche. Gen kèk kis ki andedan kò a epi yo ka koze pa lòt kondisyon medikal, tankou sendwòm ovè polikistik (PCOS).
Kèk kalite kis po komen yo enkli:
- Epidèmoid: Yo rele yo tou kis sebase, sa yo fòme nan pati siperyè folikil cheve yo epi anjeneral yo plen ak keratin, yon kalite pwoteyin yo jwenn nan cheve w, po w, ak zong ou. Kis epidèmoid yo anjeneral gen yon ti pwen oswa yon ti twou epi yo ka parèt nenpòt kote sou kò a, men yo pi souvan parèt sou figi, kou ak twon an.
- Gangliyon: Kis sa yo plen ak yon sibstans ki sanble ak larim epi yo fòme nan po a alantou jwenti ou yo, anjeneral sou men an ak ponyèt la, men yo ka sou jenou an ak pye a. Yo ka parèt akoz mouvman ou repete anpil oswa presyon sou kèk jwenti, sitou lè w fè espò tankou jimnastik.
- Trikilèm: Sist trikilèm, oswa sist pilar, sitou fòme sou po tèt la. Yo sanble ak kis epidèmoid paske yo fòme nan rasin cheve yo epi yo plen ak yon pwoteyin yo rele keratin. Men, yo pa gen ti twou sa a epi anjeneral yo parèt an gwoup ti boul di ki won.
Kalite timè
Gen twa kalite timè jeneral:
- Ki pa gen kansè: Yon timè benign ka vin pi gwo, men li rete nan menm zòn jeneral kote li te kòmanse a. Timè ki pa gen kansè yo pa gen selil kansè epi souvan yo pa bezwen tretman sof si yo lakòz sentòm ki deranje w.
- Ki ka vin kansè: Timè sa yo poko kansè, men yo ka vin malin. Yon pwofesyonèl sante ka siveye yo pandan yon tan olye yo trete yo tousuit. Oswa yo ka bezwen retire yo pou diminye chans pou yo vin kansè.
- Ki gen kansè: Timè sa yo se kansè. Yo ka grandi epi gaye (fè metastaz) nan lòt pati nan kò a, epi yo bezwen tretman.
Mwen toujou ankouraje moun yo pou yo konnen kò yo byen pou yo ka rekonèt nenpòt chanjman ki ta ka endike yon pwoblèm sante. Kansè se yon dyagnostik ki ra—li enpòtan pou pa prese konkli epi sipoze ke chak boul oswa bos se kansè.
Douglas Scott Micalizzi, MD, PhD
- Oncologist
- Mass General Brigham Cancer Institute
Kijan pou konnen si yon boul se yon timè oswa yon kis
Si ou jwenn yon boul oswa yon bos, ou ka poze tèt ou plizyè kesyon. Repons yo ap ede w evalye sitiyasyon an. Yo ka ede yon pwofesyonèl sante deside kisa pou fè pou konnen si se yon kis oswa yon timè.
- Ki kote li ye sou kò ou?
- Èske boul la oswa bos la di anpil, oswa èske li mou epi li bay anba dwèt ou?
- Èske ou te fè yon blesi oswa yon chòk nan zòn sa a nan kèk jou ki sot pase yo? Yon blesi, menm yon ti aksidan ou apèn sonje, ta ka fasilman eksplike yon boul oswa yon bos.
- Èske li sansib oswa fè mal lè ou manyen li? Si wi, sa ta ka endike yon enfeksyon oswa lòt enflamasyon, olye de yon timè oswa yon kis.
- Èske ou gen lòt sentòm, tankou doulè, demanjezon, po ki gen yon koulè dwòl, likid k ap koule nan zòn nan oswa lafyèv? Ankò, sentòm sa yo souvan asosye ak enfeksyon, olye de yon timè oswa yon kis.
- Èske boul la oswa bos la ap vin pi mal oswa ap amelyore? Èske li ap chanje oswa li rete menm jan an? “Yon timè ki gen kansè pa parèt epi disparèt,” Doktè Micalizzi di. “Donk, si yon boul oswa yon bos pa disparèt oswa l ap vin pi gwo, ou ta dwe pran randevou ak doktè w.”
Si ou gen siy enfeksyon oswa si boul la vin pi gwo nan yon ti tan, chèche swen medikal. Men si se pa sa, Doktè Micalizzi rekòmande pou w siveye boul la pandan kèk jou. Si boul la nan tete w, siveye l pandan tout yon sik règ pou wè si li disparèt.
“Si boul la pa disparèt, premye etap la se kontakte pwofesyonèl sante ki ba ou swen prensipal la (PCP). Li ka ede w konprann sa k ap pase epi di w ki egzamen ou ka bezwen, tankou yon mamografi, yon egzamen pou pran imaj, yon tès san oswa yon byopsi.”
Jwenn yon nouvo boul oswa yon bos sou kò ou ka lakòz enkyetid, men Doktè Micalizzi ensiste sou lefèt ke vas majorite sist ak timè yo pa kansè. “Mwen toujou ankouraje moun yo pou yo konnen kò yo byen pou yo ka rekonèt nenpòt chanjman ki ta ka endike yon pwoblèm sante. Kansè se yon dyagnostik ki ra—li enpòtan pou pa prese konkli epi sipoze ke chak boul oswa bos se kansè. Men an menm tan, pa inyore chanjman k ap vin pi mal.”