Egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Sarah Bell, PT; Christiane D. Wrann, PhD, DVM
Pwen kle yo
Men kijan pou kòmanse fè egzèsis ak esklewoz miltip (MS):
- Diskite sou benefis egzèsis sou esklewoz miltip (MS) ak newològ ou. Sa ka amelyore balans ou, diminye fatig epi ede soulaje lòt sentòm ki afekte fason ou reflechi.
- Mete plizyè kalite egzèsis nan woutin ou: egzèsis ayewobik, detire kò, egzèsis pou ranfòse misk, egzèsis balans ak egzèsis ajilite.
- Kòmanse piti epi planifye egzèsis ou yo pandan lè ou gen plis enèji. Evite gwo chalè, bwè ase dlo epi rete fre pou sentòm yo pa vin pi grav.
- Sèvi ak aparèy ki ede ou oswa eseye egzèsis ki adapte ak bezwen ou pou fè egzèsis selon kapasite ak enterè ou.
- Aprann sou nouvo rechèch nan Mass General Brigham Neuroscience Institute, enstiti ki fè rechèch sou sèvo ak nè yo. Rechèch sa a montre òmòn kò a lage pandan egzèsis ka pwoteje selil nè ou yo kont domaj.
Esklewoz miltip (MS) se yon maladi ki dire lontan epi ki deranje kominikasyon ant sèvo a ak kò a. Deranjman sa a lakòz yon pakèt sentòm ki afekte mouvman. Egzèsis esansyèl pou jere sentòm sa yo epi anpeche esklewoz miltip (MS) vin pi grav.
“Aktivite fizik an jeneral ede kenbe mobilite epi li ka ede tou soulaje sentòm ki pa gen rapò ak mouvman, tankou depresyon,” se sa Sarah Bell, PT, yon fizyoterapis nan Mass General Brigham, di. Li espesyalize nan travay ak pasyan ki gen maladi newolojik tankou esklewoz miltip (MS).
Christiane Wrann, PhD, DVM, yon newosyantis nan Mass General Brigham Neuroscience Institute, pataje nouvo rechèch ki montre egzèsis ka menm pwoteje newòn nan sèvo a ak nan mwal epinyè a kont domaj epi redwi sentòm esklewoz miltip (MS) yo.
Bell eksplike kijan egzèsis ka ede soulaje sentòm esklewoz miltip (MS) ak ki egzèsis ki pi rekòmande.
Jere sentòm esklewoz miltip (MS)
Esklewoz miltip (MS) rive lè sistèm defans kò a atake yon sibstans yo rele myelin, ki kouvri nè nan sèvo a ak mwal epinyè a. Menm jan ak kouch plastik ki kouvri fil elektrik yo, myelin pwoteje nè yo kont domaj. Li ede tou enpilsyon elektrik yo vwayaje sou nè yo. Esklewoz miltip (MS) lakòz kouch pwoteksyon sa a degrade, sa ki mennen nan sentòm ki ka afekte mouvman.
Sentòm esklewoz miltip (MS) yo varye selon nè ki afekte yo. Men fatig gen tandans pou l se sentòm ki pi komen an — li afekte anviwon 4 sou 5 mounki gen esklewoz miltip (MS).
Lòt sentòm esklewoz miltip (MS) yo enkli:
- Vizyon twoub
- Depresyon
- Tèt vire oswa yon sansasyon kote tout bagay ap vire (vètij)
- Pi sansib a chalè
- Misk ki vin rèd oswa ki kontrakte toudenkou (espastisite), sa ki fè yo difisil pou kontwole
- Feblès nan misk
- Angoudisman ak pikotman nan bra ak janm
- Difikilte pou kenbe balans lè w kanpe oswa lè w ap mache
Sentòm sa yo ka rann li difisil pou fè egzèsis an sekirite epi alèz lè w gen esklewoz miltip (MS). “Lè myelin moun yo kòmanse degrade, sa entèwonp siyal elektrik sèvo a voye pou di misk nou yo sa pou yo fè,” se sa Bell di.
“Egzèsis ka pa fè myelin nan refè, men li ka ede pwoteje zòn nan sèvo a esklewoz miltip (MS) poko afekte yo.”
Sarah Bell, PT di
- Physical Therapist, Mass General Brigham
Benefis egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Rechèchmontre egzèsis ede moun ki gen esklewoz miltip (MS) nan domèn sa yo:
- Kapasite pou mache soti nan yon kote pou ale nan yon lòt
- Balans
- Fatig
- Kalite lavi
Aktivite fizik bon tou pou sèvo a. “Egzèsis ka pa fè myelin nan refè, men li ka ede pwoteje zòn nan sèvo a esklewoz miltip (MS) poko afekte yo,” se sa Bell di.
Nan yon etidsou moun ki gen esklewoz miltip (MS), chèchè yo te jwenn ke egzèsis pa t mennen nan chanjman negatif nan sèvo a. Piske domaj nan sèvo moun ki gen esklewoz miltip (MS) gen tandans vin pi mal ak tan, fè egzèsis ka ede anpeche esklewoz miltip (MS) vin pi grav. Yon etid Mass General Brigham Neuroscience Institute sou sourit ki gen yon maladi ki sanble ak esklewoz miltip (MS) montre yon òmòn kò a lage pandan egzèsis ayewobik ta ka pwoteje selil nè ki an sante kont blesi oswa domaj. Òmòn sa a, ki rele irisin, te diminye sentòm esklewoz miltip (MS) ak kantite selil nè ki disparèt.
Doktè. Wrann, otè prensipal etid la ak moun pou kontakte sou etid la, di: “Nou gen espwa etid nou an pral pèmèt yo devlope irisin plis kòm yon tretman, sitou pou esklewoz miltip (MS) ki ap vin pi grav.”
Doktè. Wrann ajoute: “Rezilta nou yo bay plis prèv ki montre irisin kò a lage pandan egzèsis ayewobik ka ede pwoteje selil nè yo lè yon moun gen diferan maladi ki domaje sistèm nève a piti piti.”
Pi bon egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Bell di pi bon aktivite pou moun ki gen esklewoz miltip (MS) tonbe nan 4 kategori:
1. Ayewobik
Egzèsis ayewobik ka diminye fatig epi amelyore kondisyon fizik. Li itil tou pou anpeche maladi kè, ki pi komen lakay moun ki gen esklewoz miltip (MS).
Bell sijere vize pou 150 minit egzèsis ayewobik entansite modere pa semèn. Fòmasyon entèval, ki altène peryòd travay ak peryòd repo, ka fè egzèsis pi fasil pou moun ki gen fatig. Eseye mache vit pandan 20 segonn epi ralanti oswa kanpe pou repoze 20 segonn. Altène pou yon total de 30 minit pa jou, 3 a 5 fwa pa semèn. Ou ka fè menm egzèsis la sou yon bisiklèt ki rete an plas, sou yon machin pou fè egzèsis kote pye ou fè mouvman oval oswa nan dlo.
2. Detire
“Detire enpòtan pou moun ki gen esklewoz miltip (MS), sitou moun ki gen espastisite (misk rèd, sere),” se sa Bell di. Kontraksyon miskilè envolontè ka lakòz gwoup misk espesifik vin sere epi vin fè mal. Detire regilyèman ka ede diminye risk kontraksyon miskilè.
Misk ki gen tandans vin sere epi ki bezwen plis atansyon se misk dèyè janm anba yo, misk dèyè kwis yo ak misk ki pliye anch yo. Detire ki vize gwoup misk sa yo ka benefisye.
Bell sijere ou fè 3 oswa 4 egzèsis pou detire kò kèk fwa pa jou epi kenbe chak pozisyon pandan 20 a 30 segonn. Yon fizyoterapis ka prepare yon pwogram pou detire kò ki adapte ak bezwen ou.
3. Egzèsis pou ranfòse misk
Egzèsis pou ranfòse misk ede ranfòse gwoup misk esklewoz miltip (MS) febli yo. “Sa ka ede tou kontwole espastisite miskilè,” Bell di. Li rekòmande pou fè yon seri egzèsis fòs pou tout kò a 2 a 3 jou pa semèn, avèk yon jou repo ant chak sesyon.
4. Balans ak ajilite
Yon pwogram ki vize amelyore balans ak ajilite ede anpeche moun tonbe. Li pi bon pou fè egzèsis balans ak yon fizyoterapis, men ou ka fè yo lakay ou tou.
Eseye egzèsis senp sa a lakay ou: Kanpe sou yon sèl pye pandan jiska 30 segonn san ou pa sèvi ak men ou pou kenbe balans. Apre sa, chanje pye. Pou rann li pi difisil, fèmen je ou oswa kanpe sou yon sifas ki pa plat. Kanpe nan yon kwen oswa bò yon kontwa pou sekirite.
Kijan pou kòmanse fè egzèsis avèk esklewoz miltip (MS)
Bell rekòmande pou ou pale ak yon fizyoterapis ki espesyalize nan pwoblèm sistèm nève anvan ou kòmanse yon pwogram egzèsis. Yon fizyoterapis evalye kijan esklewoz miltip (MS) a afekte fonksyonman chak jou ou. Yo evalye tou fòs ou ak balans ou pou kreye yon pwogram egzèsis ki an sekirite epi efikas — epi ki pèsonalize pou ou.
Men kèk estrateji ou ka itilize pou fè li pi fasil pou fè egzèsis ak esklewoz miltip (MS):
- Kòmanse ak ti kantite egzèsis: “Fatig gen tandans fè pati sentòm ki limite nivo aktivite pou moun ki gen esklewoz miltip (MS),” Bell di. Si w gen difikilte pou fè egzèsis, kòmanse ak 10 minit, 3 jou pa semèn epi bati sou sa, li sijere. Ogmante dire ak frekans egzèsis la piti piti anvan ou ogmante entansite a.
- Sèvi ak aparèy asistans: Si ou bezwen sipò pou balans lè w ap mache, sèvi ak yon baton oswa yon atèl cheviy pou diminye chans pou ou tonbe. Sèvi ak aparèy èd pou mache ka ede w deplase pi efikasman epi diminye fatig.
- Eseye espò ki adapte ak kapasite ou pou fè egzèsis: Naje, monte bisiklèt, monte cheval, fè ski epi menm fè planch sou nèj ka adapte avèk ekipman ak fòmasyon.
- Planifye egzèsis pou moman kote ou gen plis enèji: Li ka ede tou pou planifye egzèsis ou yo pou lè ou konn gen plis enèji.
- Kenbe kò w fre: Gen kèk moun ki gen esklewoz miltip (MS) ki sansib a chalè. “Si tanperati kò w monte, sentòm yo ap vin pi mal,” se sa Bell di. Sa ka ede w mete rad ki ede kò w rete fre, tankou yon vès, epi bwè dlo glase pandan w ap fè egzèsis. Naje nan yon pisin dlo fre kapab yon bon fòm egzèsis tou pou yon moun ki pi sansib a chalè. “Dlo fre a ka ede kontwole tanperati kò w,” se sa Bell eksplike.
Egzèsis se jis youn nan anpil bagay ki ka ede w viv pi byen ak MS. Pale ak doktè ki espesyalize nan maladi sistèm nève w la ak yon fizyoterapis pou konnen kijan egzèsis ak tretman ou ka amelyore lavi w chak jou.
Aprann sou rechèch sou yon tretman espre nan nen pou esklewoz miltip (MS)
Kontakte Sèvis pou Maladi Esklewoz Miltip
Brigham and Women’s Hospital
617-525-6550
Lopital Jeneral Massachusetts - Nouvo Pasyan
855-644-6387
Lopital Jeneral Massachusetts - Pasyan ki deja resevwa swen
617-726-7565
Martha’s Vineyard Hospital
508-957-0189
South Shore (zòn kot sid la)
781-331-4923
Waltham
781-487-6800