Egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Sarah Bell, PT
Esklewoz miltip (MS) se yon maladi kwonik ki deranje kominikasyon ant sèvo a ak kò a. Deranjman sa a lakòz yon pakèt sentòm ki afekte mouvman. Egzèsis se youn nan pi bon fason pou jere sentòm sa yo epi anpeche esklewoz miltip (MS) vin pi grav.
“Aktivite fizik an jeneral ede kenbe mobilite epi li ka ede tou soulaje sentòm ki pa gen rapò ak mouvman, tankou depresyon," se sa Sarah Bell, PT, yon fizyoterapis nan Mass General Brigham, di. Li espesyalize nan pran swen pasyan ki gen maladi newolojik tankou esklewoz miltip (MS) nan Massachusetts General Hospital.
Bell eksplike kijan egzèsis ka ede soulaje sentòm esklewoz miltip (MS) ak ki egzèsis ki pi rekòmande.
Jere sentòm esklewoz miltip (MS)
esklewoz miltip (MS) rive lè sistèm iminitè a atake yon sibstans (myelin) ki kouvri nè yo nan sèvo a ak nan mwal epinyè a. Menm jan ak kouch plastik ki kouvri fil elektrik yo, myelin pwoteje nè yo kont domaj. Li ede tou enpilsyon elektrik yo vwayaje sou nè yo. esklewoz miltip (MS) lakòz kouch pwoteksyon sa a chire, sa ki mennen nan sentòm ki ka afekte mouvman.
Sentòm esklewoz miltip (MS) yo varye selon nè ki afekte yo. Men fatig gen tandans se sentòm ki pi komen — li afekte anviwon 4 sou 5 mounki gen esklewoz miltip (MS).
Lòt sentòm esklewoz miltip (MS) yo enkli:
- Vizyon twoub
- Depresyon
- Vètij oswa yon sansasyon k ap vire (vètij)
- Ogmantasyon sansiblite nan chalè
- Misk ki vin rèd oswa ki kontra bridsoukou (espastisite), ki fè yo difisil pou kontwole
- Feblès nan misk
- Angoudisman ak pikotman nan bra ak janm
- Pwoblèm pou kenbe balans lè w kanpe oswa lè w ap mache
Sentòm sa yo ka fè li difisil pou fè egzèsis an sekirite epi alèz ak esklewoz miltip (MS).
“Lè moun gen kèk pwoblèm nan myelin, gen yon entèripsyon nan eksitasyon elektrik ki soti nan sèvo a ki di misk nou sa pou yo fè,” se sa.
Egzèsis ka pa retounen myelin la, men li ka ede pwoteje zòn nan sèvo a ki pa te afekte pa esklewoz miltip (MS).
Sarah Bell, PT di
- Fizyoterapis, Mass General Brigham
Benefis egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Rechèchte jwenn ke egzèsis ede moun ki gen MS amelyore :
- Kapasite pou mache soti nan yon kote ale nan yon lòt
- Balans
- Fatig
- Kalite lavi
Aktivite fizik bon tou pou sèvo a. “Egzèsis ka pa retounen myelin la, men li ka ede pwoteje zòn nan sèvo a ki pa te afekte pa esklewoz miltip (MS),” se sa Bell di.
Nan yon etidsou moun ki gen esklewoz miltip (MS), chèchè yo te jwenn ke egzèsis pa t mennen nan chanjman negatif nan sèvo a. Piske domaj nan sèvo moun ki gen esklewoz miltip (MS) gen tandans vin pi mal ak tan, fè egzèsis ka ede anpeche esklewoz miltip (MS) vin pi grav.
Pi bon egzèsis pou esklewoz miltip (MS)
Bell di pi bon aktivite pou moun ki gen esklewoz miltip (MS) tonbe nan 4 kategori:
1. Ayewobik
Egzèsis ayewobik ka diminye fatig epi amelyore kondisyon fizik.diminye fatig epi amelyore kondisyon fizik. Li itil tou pou anpeche maladi kè, ki pi komen nan moun ki gen esklewoz miltip (MS).
Bell sijere vize pou 150 minit egzèsis ayewobik entansite modere pa semèn. Fòmasyon entèval, ki altène peryòd travay ak peryòd repo, ka fè egzèsis pi fasil pou moun ki gen fatig. Eseye mache vit pandan 20 segonn epi ralanti oswa kanpe pou repoze 20 segonn. Altène pou yon total de 30 minit pa jou, 3 a 5 fwa pa semèn. Ou ka fè menm antrennman an sou yon bisiklèt estasyonè, machin eliptik, oswa nan dlo.
2. Detire
“Detire enpòtan pou moun ki gen esklewoz miltip (MS), sitou moun ki gen espastisite (misk rèd, sere),” se sa Bell di. Kontraksyon miskilè envolontè ka lakòz gwoup misk espesifik vin sere epi vin fè mal. Detire regilyèman ka ede diminye risk kontraksyon miskilè.
Misk ki gen tandans vin sere epi ki bezwen plis atansyon se misk nan pantyè, dèyè kuis yo, ak fleksè anch yo. Detire ki vize gwoup misk sa yo ka benefisye.
Bell sijere fè 3 oswa 4 detire kèk fwa pa jou, kenbe chak detire pandan 20 a 30 segonn. Yon fizyoterapis ka kreye yon pwogram detire pou adrese bezwen pèsonèl ou.
3. Fòmasyon rezistans
Fòmasyon rezistans ede ranfòse gwoup misk ki febli pa esklewoz miltip (MS). “Sa ka ede tou kontwole espastisite miskilè,” Bell di. Li rekòmande pou fè yon woutin fòs pou tout kò a 2 a 3 jou pa semèn, avèk yon jou repo nan mitan.
4. Balans ak ajilite
Yon pwogram balans ak ajilite ki vize ede anpeche tonbe. Li pi bon pou fè fòmasyon balans ou avèk yon fizyoterapis, men ou ka travay sou sa lakay ou tou.
Eseye egzèsis senp sa a lakay ou: Kanpe sou yon sèl pye pandan jiska 30 segonn san ou pa sèvi ak men ou pou kenbe balans. Apre sa, chanje pye. Pou rann li pi difisil, fèmen je ou oswa kanpe sou yon sifas ki pa plat. Kanpe nan yon kwen oswa bò yon kontwa pou sekirite.
Kijan pou kòmanse fè egzèsis avèk esklewoz miltip (MS)
Bell rekòmande pou konsilte yon fizyoterapis ki espesyalize nan trete kondisyon newolojik anvan ou kòmanse yon pwogram egzèsis. Yon fizyoterapis evalye kijan esklewoz miltip (MS) a afekte fonksyonman chak jou ou. Yo evalye tou fòs ou ak balans ou pou kreye yon pwogram egzèsis ki an sekirite epi efikas — epi ki pèsonalize pou ou.
Men kèk estrateji ou ka itilize pou fè li pi fasil pou fè egzèsis ak esklewoz miltip (MS):
- Kòmanse ak ti kantite egzèsis: “Fatig gen tandans fè pati sentòm ki limite nivo aktivite pou moun ki gen esklewoz miltip (MS),” Bell di. Si w gen difikilte pou fè egzèsis, kòmanse ak 10 minit, 3 jou pa semèn epi bati sou sa, li sijere. Ogmante dire ak frekans egzèsis la piti piti anvan ou ogmante entansite a.
- Sèvi ak aparèy asistans: Si ou bezwen sipò pou balans lè w ap mache, sèvi ak yon baton oswa yon atèl cheviy pou diminye chans pou ou tonbe. Sèvi ak èd oswa aparèy pou mache ka ede w deplase pi efikasman epi redwi fatig.
- Planifye egzèsis pou moman kote ou gen plis enèji: Li ka ede tou pou planifye egzèsis ou yo pou lè ou konn gen plis enèji.
- Sèvi ak teknik refwadisman: Gen kèk moun ki gen MS ki sansib a chalè. “Si tanperati kò w monte, sentòm yo ap vin pi mal,” se sa Bell di. Li ka ede pou w mete rad ki fre tankou yon vès epi bwè dlo glas pandan w ap fè egzèsis. Naje nan yon pisin dlo fre kapab yon bon fòm egzèsis tou pou yon moun ki pi sansib a chalè. “Dlo fre a ka ede kontwole tanperati kò w,” se sa Bell eksplike.
Si w enterese travay ak yon fizyoterapis ki espesyalize nan trete moun ki gen kondisyon newolojik, ou ka aprann plis epi mande yon randevou nan yon lokal Mass General.