Siy avètisman yon kriz epilepsi ak fason pou ede

Lè w bò kote yon moun k ap fè yon kriz epilepsi, sa ka yon eksperyans ki fè pè. Aprann siy avètisman yon kriz epilepsi ak fason pou ede ka prepare w pou aji byen vit nan moman an.

Kriz epilepsi yo pa ra epi yo ka koze pa yon blese oswa yon chòk imedyat, yon maladi, yon enfeksyon, oswa anpil kondisyon sante kwonik. Dapre Sant pou Kontwòl ak Prevansyon Maladi (CDC), 1 sou 10 moun fè yon kriz epilepsi nan yon moman nan lavi yo. Si w rankontre yon moun k ap fè yon kriz epilepsi, pa panike. Gen bagay ou ka fè pou ede.

Ali S. Raja, MD, yon doktè medsin ijans nan Mass General Brigham, dekri siy yon kriz epilepsi, konbyen tan kriz yo dire, epi pataje etap ou ka pran pou kenbe tout moun an sekirite otank posib.

Ki siy avètisman yon kriz epilepsi?

Pandan kèk moun ka konnen yon kriz epilepsi ap vini, lòt moun ka pa konnen ditou lè li kòmanse, oswa yo ka gen ti avètisman oswa pa gen avètisman ditou. Gen kèk siy avètisman ki ka sibtil tou. Konnen siy ak sentòm yon kriz epilepsi vle di ou ka ede nan yon ijans.

Pandan yon kriz epilepsi, enpilsyon elektrik ki pa kontwole nan sèvo a voye siyal ki pa kòrèk ki ka lakòz siy ak sentòm, tankou:

• Reta nan reyaksyon
• Paralizi tanporè
• Pèt konesans
• Espasm nan tout oswa yon pati nan kò a
• Konfizyon jeneral, enkyetid, oswa detrès emosyonèl

Si ou obsève siy sa yo, swiv etap sa yo anba a.

Kisa pou w fè si yon moun fè yon kriz epilepsi

Men sa ou ka fè pou ede anpeche blesi epi kenbe yo an sekirite pandan ak apre yon kriz epilepsi:

Etap 1: Bay premye swen pou kriz epilepsi epi anpeche blese.

Fè sa:

• Dousman desann yo sou tè a
• Kouche yo sou bò yo.
• Retire nenpòt rad oswa bijou ki ka blese yo oswa ki ka anpeche yo respire.
• Netwaye zòn nan pou pa gen moun ni bagay ladan l.
• Jwenn yon bagay mou pou mete anba tèt yo.

Pa fè sa:

• Kenbe moun nan. Ou ta ka blese moun nan oswa tèt ou.
• Mete anyen nan bouch yo. Sa ta ka blese dan yo, jansiv yo oswa machwè yo, oswa yo ta ka vale objè a.
• Eseye fè respirasyon bouch-a-bouch CPR souf. Ou ta ka blese yo.
• Ba yo dlo oswa manje sof si yo byen reveye. Yo ta ka toufe.

Gen kèk mit sou epilepsi ki komen epi swiv konsèy ki anwo yo ka ede kenbe tout moun an sekirite. Pa egzanp, kèk moun panse li posib pou yon moun k ap fè yon kriz vale lang li, men li fizikman enposib pou fè sa. Gen lòt ki ka enkyete yo ke lang yon moun ka bloke pasaj lè a pandan y ap fè yon kriz. Sa tou pa posib.

Etap 2: Siveye moun nan aktivman pandan kriz la epi apre li fini.

Siveye nenpòt moun k ap fè yon kriz ak anpil atansyon, pandan ak apre. Apre yon kriz, yo ka dezoryante, pa santi yo byen, oswa rete ak yon nivo konfizyon ki ka afekte kapasite yo pou fonksyone nòmalman.

Menm apre kriz la fini, kontinye sipòte moun nan epi chèche plis èd pou li si sa nesesè. Men kèk bagay ou ka fè pou ede:

• Rete avèk yo jiskaske kriz la fini.
• Ede yo chita an sekirite.
• Eksplike sa ki pase (si yo pa konnen).
• Eseye kalme yo oswa soulaje yo si yo boulvèse oswa konfonn.
• Chèche yon braslè idantifikasyon medikal, yon kat, oswa lòt enfòmasyon yo ka genyen pou ede idantifye yon kondisyon sante ki egziste deja.
• Yon fwa yo santi yo tounen nòmal, rele yon zanmi oswa yon manm fanmi yo, oswa yon taksi oswa yon sèvis transpò, pou vin chèche yo epi asire yo rive lakay yo an sekirite.

Etap 3: Detèmine dire kriz la ak ki lè pou rele 9-1-1.

Konbyen tan kriz yo dire? Kilè ou ta dwe rele 9-1-1?

Se pa tout kriz ki ijans, epi pifò kriz dire sèlman anviwon 30 segonn rive 2 minit. Sepandan, kèk kriz mande swen ijans, sitou si moun nan pa t janm fè youn anvan.

Toujou rele 9-1-1 si kriz la dire plis pase 5 minit oswa si moun nan:

• Moun nan blese
• Moun nan nan dlo
• Ansentoswa gen lòt kondisyon sante li konnen
• Gen difikilte pou l respire oswa pou l reveye
• Pa janm fè kriz anvan
• Fè yon lòt kriz yon ti tan apre premye a

Ki sa ki lakòz kriz?

Malgre yo pa toujou konnen kòz yon kriz nan moman li rive a, gen kèk kòz ak faktè deklannchan komen ou ka kenbe nan tèt ou:

Kondisyon sante ki ka lakòz kriz

• Epilepsi
• Blese nan sèvo (TBI) oswa lòt chòk nan tèt
• Lafyèv ki depase 101 degre Fahrenheit (kriz febril)
• Atak nan sèvo
• Enfeksyon nan sèvo (ansefalit, menenjit)
• Timè nan sèvo
• Maladi grav tankou grip ak COVID-19
• Mank dòmi

Lòt faktè ki deklannche kriz

• Reyaksyon a oswa sispann pran sèten medikaman oswa dwòg ilegal
• Reyaksyon a oswa sispann bwè alkòl
• Limyè k ap flache rapidman (kriz fotosansib)

Rete kalm epi ou ka ede yon moun k ap fè yon kriz.

Rankontre yon moun k ap fè yon kriz kapab yon sitiyasyon ki fè pè epi ki ensèten. Men, si ou swiv bon etap yo, ou ka asire w ke tout moun rete an sekirite epi ou anpeche moun k ap fè kriz la blese tèt li. Fè yo konnen tout bagay ap byen lè kriz la fin pase.