Kijan Estrès Afekte Kè a?
Ahmed Tawakol, MD
Lè w ap reflechi sou pi bon fason pou kenbe kè w an sante, kisa ki vin nan tèt ou? Ou pwobableman panse ak fè egzèsis, manje manje ki an sante, pa fimen, epi kontwole tansyon ak kolestewòl ou.
Tout bagay sa yo enpòtan pou yon bon sante. Men, ekspè yo dekouvri ke estrès se yon faktè risk prensipal pou maladi kè ak konjesyon serebral.
"Estrès kwonik, depresyon ak lòt twoub afektif gen yon gwo enpak sou maladi kadyovaskilè." Se pa sèlman akòz diferans ki genyen nan fason moun viv. "Olye de sa, gen yon lyen byolojik ki enpresyonan anpil ant estrès kwonik ak maladi kè li menm," se sa Ahmed Tawakol, MD, yon kadyològ nan Mass General Brigham di. "Se dènyèman sèlman nou kòmanse vrèman konprann enpòtans lyen sa a ak mekanis ki kache dèyè li."
Estrès kwonik se yon gwo faktè risk pou maladi kè poukont li. Li vin pisan nan yon fason ki etonan lè li konbine avèk lòt faktè risk. Konprann kijan estrès afekte sistèm kadyovaskilè a ak kijan pou konbat efè sa yo kapab ede pwoteje kè ou.
Reyaksyon kò a devan estrès kwonik
Estrès toupatou epi li afekte tout moun. Estrès kwonik alontèm kapab gen konsekans alontèm. Kòz komen estrès kwonik yo gen ladan travay, presyon sosyo-ekonomik, pwoblèm fanmi, twoub sante mantal, epi menm ekspozisyon ak bri kwonik.
Estrès aktive yon pati nan sèvo a ki rele amigdal, ki ede trete emosyon yo. Amigdal la voye siyal estrès bay ipotalamis la, ki tankou sant kòmand sèvo a.
IIpotalamis la kominike ak lòt zòn nan kò a pou pwodui repons ak estrès. Repons yo enkli liberasyon pwodui chimik tankou kòtizòl (yo souvan rele òmòn estrès la) ak adrenalin. Rit kè ou ka ogmante, epi tansyon ou ka monte. Ansanm ak chanjman sa yo, estrès deklanche enflamasyon kwonik.
Wòl enflamasyon nan estrès ak maladi kadyovaskilè
Syantis yo kòmanse konprann yon lòt repons ki se kle nan lyen ki genyen ant estrès ak maladi kè. Lè sèvo a santi estrès, li kominike ak mwèl zo a, yon tisi ki tankou eponj nan sant pifò zo yo. Mwèl zo a lage selil iminitè ki lakòz enflamasyon, nan yon efò pou detwi sibstans etranje tankou enfeksyon.
“Selil enflamatwa sa yo pare pou detwi tout sa yo jwenn ke yo konsidere kòm yon menas.” Yo pa ofisye patwouy—yo plis tankou yon ekip SWAT,” se sa Doktè Tawakol eksplike.
Pandan peryòd estrès, mwèl zo a ogmante pwodiksyon selil iminitè ki lakòz enflamasyon. An menm tan, sistèm iminitè a diminye efò li bay pou fè patwouy pou nouvo maladi tankou enfeksyon viral oswa kansè..
“Selil sa yo lakòz enflamasyon kwonik, enkli enflamasyon veso sangen yo.” Sa ka mennen nan boul ak anfleman sou sifas veso sangen yo, ki ankouraje tout kalite pwoblèm ki mennen nan atak kè ak konjesyon serebral, tankou akimilasyon plak ak boul,” se sa Doktè Tawakol kontinye. “Enflamasyon alontèm veso sangen sa a mennen nan maladi atewosklewoz epi mete w an danje fas ak atak kè ak konjesyon serebral.” Atewosklewoz se akimilasyon kolestewòl ak lòt sibstans nan atè yo, tankou nan maladi atè kowonè.
Chwa fason lavi yo gen efè sou maladi kè
Moun ki anba estrès ka patisipe tou nan konpòtman ki pa bon pou sante yo kòm mwayen pou fè fas ak sitiyasyon an, se sa Doktè Tawakol di. Yo ka:
- Bwè kantite alkòl ki twòp
- Manje twòp oswa fè move chwa manje.
- Fimen
“Lè ou ajoute efè estrès sou sistèm kadyovaskilè a ansanm ak chwa fason lavi sa yo, se yon kou doub,” li di.
Panse ak estrès kwonik kòm yon bagay ki pa sèlman pral ogmante risk maladi kè ou, men li pral ogmante vitès vyeyisman ou. Plis ou aji sou li bonè, se plis w ap byen.
Ahmed A. Tawakol, MD
- Kadyològ, Mass General Brigham
Egzèsis pou diminye estrès ak pou sante kè
Doktè Tawakol ankouraje fè egzèsis pou konbat efè estrès yo epi amelyore sante kè. Li menm ak kòlèg li yo te fèk pibliye yon etid ki te jwenn ke fè egzèsis kalme siyal estrès yo nan sèvo a.
Depi lontan yo konnen egzèsis amelyore santiman estrès epi redwi depresyon. “E an menm tan, li renome pou enpak benefik li sou sante kè a,” se sa Doktè Tawakol di. “Youn nan kesyon nou te genyen se te:” “Èske fè egzèsis kapab gen enpak tou sou chemen nan sèvo ki gen rapò ak estrès sa yo ki mennen nan maladi kadyovaskilè?”
Chèchè yo te evalye done sou pasyan nan Mass General Brigham Biobank. Gwo baz done sa a loje enfòmasyon jenetik, enfòmasyon sou fason moun viv, ak enfòmasyon sou anviwònman moun ki dakò patisipe yo. Chèchè yo ka itilize done yo pou pi byen konprann kijan faktè sa yo entèraji ak afekte sante.
“Premye bagay nou te wè se ke fè egzèsis gen yon bèl enpak sou sante kè—sa pa etone pèsonn.” “Enpak sa a te fò menm apre nou te fin ajiste pou lòt faktè risk maladi kadyovaskilè, lòt faktè fòm vi, ak lòt kondisyon medikal,” se sa li di. “Pati enteresan an, sepandan, se lè nou te gade imaj sèvo anviwon 700 pasyan, egzèsis te diminye siyal estrès nan sèvo a.” “E plis moun yo te fè egzèsis, se mwens siyal estrès yo te genyen.”
Doktè Tawakol ak kòlèg li yo te jwenn ke egzèsis te ogmante aktivite nan kòtèks prefwontal sèvo a, ki kontwole pwosesis mantal tankou memwa, planifikasyon, ak kapasite pou konsantre. “Li byen konnen tou pou wòl li nan kalme sant estrès nan sèvo a.” “Nan lòt mo, egzèsis parèt diminye estrès pandan l ap ranfòse kòtèks la,” se sa li di.
Chèchè yo te egzamine tou si moun ki gen plis estrès t ap benefisye menm plis de egzèsis pou rediksyon risk maladi kè.. Yo te jwenn ke moun ki gen depresyon te gen plis pase doub benefis egzèsis an tèm de rediksyon atak kè konpare ak moun ki pa gen depresyon.
Fason pou konbat estrès ak maladi kè
“Panse ak estrès kwonik kòm yon bagay ki pa sèlman pral ogmante risk maladi kè ou, men li pral ogmante vitès vyeyisman ou,” se sa Doktè Tawakol di. “Plis ou aji sou li bonè, se pi byen w ap ye.”
Anplis de fè egzèsis, li sijere estrateji kle sa yo:
- Dòmi ase.
- Pratike teknik pou diminye estrès, tankou yoga, plen konsyans, ak meditasyon.
- Pale ak doktè w sou lòt fason pou diminye estrès ak enkyetid, sitou si w gen enkyetid sou sante mantal ou.