Kisa pou w fè si yon moun fè yon estwok

estwok se yon kòz prensipal lanmò ak andikap. Dapre National Institutes of Health (NIH), anviwon 795,000 moun nan Etazini fè estwok chak ane. Yo ka rive nenpòt moun nenpòt ki laj. Pandan ke pifò estwok rive nan granmoun aje, pousantaj estwoknan granmoun ki poko gen 65 an ap ogmante.

Yon repons rapid enpòtan anpil pou limite domaj ki soti nan yon estwok. DaMarcus Baymon, MD, yon doktè medsin ijans nan Mass General Brigham, esplike etap enpòtan ou ka pran imedyatman pou idantifye siy ak sentòm estwok. Aprann sa pou w fè si yon moun ap fè yon estwok. Aksyon rapid ou ka sove yon lavi.

Kijan pou w konnen si yon moun ap fè yon estwok: F.A.S.T.

Sèvi ak akwonim F.A.S.T. pou w sonje sa pou w chèche, ak enpòtans pou w aji rapidman:

• F: Fas tonbe
• A: Feblès nan bra
• S: Difikilte pou pale, ak
• T: Tan

Ak kisa yon estwok sanble?

Siy ak sentòm prensipal yon estwok yo dekri pa akwonim F.A.S.T. ki anwo a, men lòt sentòm yo ka enkli:

• Vètij oswa pwoblèm balans
• Difikilte pou mache
• Vizyon twoub oswa pèt vizyon nan youn oswa toude je
• Gwo maltèt ki gen kòz enkoni

Si ou panse w ap fè yon estwok, pa kondwi tèt ou ale nan lopital la oswa mande yon lòt moun pou kondwi w. Rele 9-1-1 si ou santi sentòm sa yo kòmanse oswa si yon moun ki avèk ou ap rapòte yo.

Sa pou w fè si yon moun ap fè yon estwok

Si ou sispèk yon moun ap fè yon estwok, aji rapidman:

Fè:

• Rele 9-1-1 imedyatman. Chak minit ki pase ogmante risk pou estwok la mennen nan domaj pèmanan nan sèvo a, andikap, oswa menm lanmò.
• Pran nòt de lè a. Sa ka yon enfòmasyon kritik pou sekouris ijans yo ak doktè k ap trete a. Plis yon moun k ap fè yon estwokjwenn tretman rapid, plis chans li genyen pou li siviv.

Teknisyen medikal ijans (EMT) souvan pote yon medikaman kont estwok ki itilize pou dilue san an epi kraze boul san — ki se kòz pifò estwok. Li kapab yon medikaman ki sove lavi lè yo bay li alè.

Nan ka ki ra, moun k ap fè yon estwok ka bezwen CPR (reanimasyon kadyopilmonè). Si ou jwenn yon moun ki pa reponn, ki pa gen batman kè oswa ki pa montre okenn siy respirasyon, CPR ka kenbe oksijèn ak san ap sikile pandan w ap tann èd rive. Si ou pa abitye ak oswa ou pa fòme nan CPR, yon operatè ka gide w atravè pwosesis la nan telefòn nan yon ijans.

Sa pou pa fè si yon moun ap fè yon estwok

Gen plizyè bagay ou pa ta dwe fè si ou sispèk yon moun ap fè yon estwok.

Pa fè:

• Bay moun nan okenn medikaman, enkli aspirin.
• Kondwi yo lopital. Rele 9-1-1 pou yon anbilans ak EMT ekipe ka rive pi vit posib.
• Pa kite yon moun ki fè estwok manje, bwè, kondwi, oswa ale dòmi.

Kalite estwok

Si ou menm oswa yon moun w ap ede gen yon istwa estwok, di moun k ap reponn ijans yo oswa doktè k ap bay swen yo sa. Enfòmasyon sa a ka ede detèmine tretman ijans.

Gen de kalite estwok

1. Estwok iskemik. Prèske 9 sou 10 estwok se iskemik. Yo soti nan yon boul san nan sèvo a.
2. Estwok emorajik. Sa yo koze pa senyen nan sèvo a. Sa a anjeneral akòz yon veso sangen oswa yon anevrism nan sèvo ki pete anndan sèvo a epi ki lakòz san koule deyò.

Lè yon moun fè yon estwok, sa ka yon sitiyasyon ki fè pè epi ki ensèten. Sepandan, si ou swiv etap F.A.S.T. yo, ou ka sove yon lavi oswa anpeche yon andikap grav pou tèt ou oswa pou yon moun ou renmen. Apre yon estwok, gen etap ou menm oswa yon moun ou renmen ka pran pou ede diminye risk pou yon lòt estwok alavni.

Estwok segondè

Prèske 8 milyon Ameriken se moun ki siviv estwok, dapre Sant pou Kontwòl ak Prevansyon Maladi (CDC). E Asosyasyon Ameriken pou estwok (ASA) estime ke yon ka nan moun ki siviv estwok pral fè yon lòt.

An kolaborasyon ak yon newològ ak yon founisè swen sante prensipal, sivivan yo ka diminye chans pou yo fè yon dezyèm estwok lè yo kenbe kondisyon kwonik yo anba kontwòl epi yo fè chanjman nan fason y ap viv.

Risk ak prevansyon estwok

Ou ka diminye risk estwok lè w fè chanjman nan fason w ap viv. Men kijan:

• Siveye kondisyon sante kwonik epi pran medikaman doktè a preskri yo. Kondisyon tankou tansyon wo, dyabèt, maladi kè, ak kolestewòl wo tout ogmante risk estwok. Pran nenpòt medikaman doktè w preskri pou jere kondisyon sa yo epi kenbe risk pou estwok anba kontwòl.
• Manje manje ki an sante, sitou sa ki ba nan kolestewòl. Rejim alimantè Mediterane a souvan site kòm youn ki rich nan manje ki ede anpeche estwok.
• Sispann fimen. Fimen ogmante tansyon epi li kontribye nan maladi atè kowonè.
• Limite konsomasyon alkòl. Doktè yo rekòmande pa plis pase de bwason ki gen alkòl pa jou pou gason ak youn pa jou pou fanm.
• Fè egzèsis regilyèman. Doktè yo rekòmande 30 minit egzèsis modere rive entans chak jou, 5 jou pa semèn.
• Kenbe yon pwa an sante. Obezite se yon gwo faktè risk pou estwok ak lòt kondisyon kadyovaskilè.
• Jere estrès ak enkyetid. Estrès ak enkyetid kapab ogmante risk pou estwok tou. Aktivite tankou meditasyon, terapi kognitif konpòtmantal (CBT), oswa lòt pratik kalman ede diminye risk pou estwok.