An 2022, Asosyasyon Ameriken pou Kè a (AHA) te ajoute dòmi sou lis faktè sante ak fason moun viv ki enpòtan pou sante kè. Kounye a, lis la rele Life’s Essential Eight (uit eleman esansyèl pou lavi). AHA rekòmande kounye a pou granmoun jwenn 7 a 9 èdtan dòmi chak swa pou anpeche maladi kè.
“Prèv yo montre lè yon moun dòmi ase, sa gen yon gwo efè sou sante kè ak veso sangen yo,” esplike Meagan Murphy Wasfy, MD, MPH, yon doktè ki espesyalize nan kè nan Mass General Brigham. Doktè Wasfy pran swen pasyan nan Massachusetts General Hospital. Aprann plis sou fason dòmi afekte sante kè, epi kijan amelyore youn kapab ede amelyore lòt la tou.
Èske mank dòmi ka lakòz pwoblèm kè?
"Nou konnen moun ki pa dòmi kantite tan yo rekòmande a gen plis risk pou yo fè maladi kè ak veso sangen, tankou maladi nan atè kè yo ak estwòk. Sa ka afekte tou faktè risk tankou tansyon wo oswa ipètansyon, dyabèt, obezite ak anflamasyon. Nou konnen faktè sa yo enpòtan anpil pou sante kè ak veso sangen yo,” Doktè Wasfy di.
“An jeneral, mank dòmi afekte kò a nan de fason,” di Doktè Wasfy di. Sa afekte ni faktè ki nan kò a ni faktè ki gen rapò ak fason moun viv:
- Faktè byolojik. Rechèch montre lè ou pa jwenn ase dòmi, nivo kòtizòl ou ka monte. Kòtizòl se yon òmòn ki ka montre kò ou anba estrès. Estrès kwonik ka ogmante tansyon ou ak batman kè ou, sa ki fòse kè a travay pi di. Mank dòmi ka ogmante risk twoub imè tankou depresyon ak enkyetid, ki ka afekte kè a tou.
- Faktè ki gen rapò ak fason moun viv: “Nou konnen dòmi ki pa bon ka gen yon enpak dirèk sou pati nan sèvo a ki kontwole grangou. Lè move dòmi fè ou pi fatige, sa ka afekte lòt bagay nan fason ou viv, tankou chwazi manje ki bon pou sante ak fè ase egzèsis,” Doktè Wasfy di.
Granmoun yo pa sèl moun ki afekte pa move dòmi. Dòmi ak sante kè timoun ak adolesan kapab gen efè sou risk pou yo fè maladi kè tou. Timoun bezwen plis dòmi pase granmoun. American Academy of Sleep Medicine rekòmande pou timoun ki gen 6 a 12 an dòmi 9 a 12 èdtan chak nwit, epi pou adolesan ki gen 12 a 18 an dòmi 8 a 10 èdtan chak nwit. Yo montre lè timoun dòmi mwens tan oswa yo pa dòmi byen (tankou lè yo reveye souvan lannuit), sa ogmante risk pou yo fè obezite ak maladi kè.
Lè dòmi ou deregle, sa ka deklanche yon sik ou gen difikilte pou soti ladan l. “Nou konnen, pa egzanp, lè w fè ase aktivite fizik, sa ka amelyore dòmi w. Men, yon lòt bò, si w pa dòmi byen epi w pa anvi fè egzèsis paske w fatige, sa kreye yon sik negatif. Sa ka fè ou pa dòmi byen nan nuit ki vin apre a, epi sik la kontinye konsa,” Doktè Wasfy di.
Èske mank dòmi afekte batman kè?
Pandan kò ou ap repoze pandan dòmi, tansyon ou ak batman kè ou bese, men sa ka varye de yon moun a yon lòt. Lè w ap reve, batman kè w ka ogmante tou selon sa w ap reve a. Pa egzanp, si w ap fè yon move rèv, li ka ogmante.
Aparèy ou mete sou kò ou pou swiv aktivite fizik ak mont entelijan ka bay ou menm ak doktè ou plis enfòmasyon sou batman kè ou pandan ou ap dòmi. Men, yo poko teste presizyon yo, kidonk enfòmasyon yo bay yo ta dwe itilize avèk prekosyon.
“Nou poko gen prèv solid ki montre nou bezwen evalye ak jere nòt aparèy moun mete sou kò yo bay pou kalite dòmi,” di Doktè Wasfy di. “Olye de sa, nou ka egzamine mezi sa yo epi reflechi sou fason pou sèvi ak yo pou amelyore sante alontèm.”
Batman kè pandan dòmi selon laj
Batman kè pandan dòmi varye selon laj, kote timoun yo gen batman kè ki pi rapid pase granmoun. Lè yon granmoun ap dòmi, kè li bat ant 40 ak 60 fwa pa minit an mwayèn. Kè timoun bat pi vit.
Kijan ou ka jwenn pi bon dòmi?
Swiv kèk prensip debaz pou yon bon “ijyèn dòmi” ka ede w dòmi pi byen.
Pou jwenn pi bon dòmi:
- Pran abitid dòmi ak leve menm lè chak jou: Eseye al kouche epi leve a menm lè chak jou, menm nan wikenn.
- Kreye yon anviwònman ki kalm epi ki favorab pou dòmi: Eseye sèvi ak rido ki bloke limyè, yon mask pou je oswa yon aparèy ki fè yon son regilye pou kouvri lòt bri. Kenbe chanm ou fre tou.
- Evite aparèy elektwonik: Pa sèvi ak aparèy sa yo nan kabann oswa pandan kèk èdtan anvan ou al dòmi. Fèmen son tout notifikasyon yo.
- Fè egzèsis regilyèman: Etid yo montre ke fè egzèsis regilyèman ede amelyore dòmi.
- Pa manje jis anvan ou dòmi: Rechèch montre ke manje lou anvan lè dòmi ka afekte dòmi.
- Limite nikotin, kafeyin ak alkòl: Sibstans sa yo pwouve yo ka deranje dòmi nan diferan fason. Evite yo, sitou pandan kèk èdtan anvan ou al dòmi.
- Ekspoze w ak limyè maten an: “Rechèch montre lè ou ekspoze ak limyè chak jou, sitou nan maten, sa ka ede reglè ritm sikadyen ou, ki se revèy natirèl kò ou,” Doktè Wasfy di. Ritm sikadyen an se revèy entèn kò w, epi li kapab afekte sik dòmi ak reveye w.
Gen kèk moun ki ka jwenn li pi difisil pou swiv règ sa yo, sitou moun ki travay nan orè lannwit. “Si nou panse pou nou aplike rekòmandasyon sa a menm jan pou tout moun, gen gwoup moun ki gen plis risk paske twoub dòmi fè pati travay yo. Oswa yo gen anpil estrès nan lavi yo, oswa yo pa gen yon kote ki an sekirite pou yo dòmi. Gen anpil bagay nou ka fè pou eseye diminye risk sa yo,” Doktè a di. Wasfy di.
Trete twoub dòmi yo enpòtan menm jan ak nenpòt terapi medikal nou bay.
Meagan Wasfy, MD, MPH
- Cardiologist, Mass General Brigham
Twoub dòmi ak sante kè
Si ou toujou gen difikilte pou dòmi apre ou fin suiv konsèy sa yo, oswa si ou souvan leve fatige malgre ou pase 7 a 9 èdtan nan kabann, pale ak pwofesyonèl sante ki ba ou swen prensipal la oswa doktè kè ou, si ou gen youn. Yo ta ka rekòmande w wè yon espesyalis dòmi pou fè tès pou yon twoub dòmi.
De kalite twoub dòmi komen yo se lensomni (difikilte pou tonbe nan dòmi oswa rete nan dòmi pandan tout nuit lan) ak apne dòmi (lè respirasyon an sispann plizyè fwa).
Apne dòmi se yon enkyetid patikilyèman gwo pou kadyològ yo. Apne nan dòmi ki pa trete afekte kè a ak poumon yo, sa ki ogmante risk tansyon nan poumon (tansyon wo nan poumon yo), fibrilasyon atriyal oswa AFib, konjesyon serebral, ak ensifizans kadyak. Apne dòmi ka rive lè gen yon blokaj nan pasaj kote lè pase yo oswa lè sèvo a pa kontwole respirasyon ou byen.
“Lè yon moun gen apne dòmi, gen yon peryòd kote li pa respire paske pasaj lè a sispann kite lè pase. Nivo oksijèn yo bese, tansyon an monte, epi batman kè a ka bese. Si sa rive plizyè fwa pandan lannwit, pandan plizyè swa nan lavi yon moun, sa ka vrèman akimile,” Doktè. Wasfy di.
Bon nouvèl la se yo ka trete ni lensomni ni apne dòmi. Lensomni ka trete ak medikaman ak terapi konyitif konpòtmantal. Apne nan dòmi trete ak chanjman nan fason w viv tankou pèdi pwa ak fè plis egzèsis, oswa avèk entèvansyon tankou medikaman oswa yon machin CPAP, ki ede kenbe pasaj lè yo louvri. “Trete twoub dòmi enpòtan menm jan ak tout lòt tretman medikal nou bay,” di Doktè Wasfy di.